Postępująca cyfryzacja rozliczeń podatkowych oraz zmiany legislacyjne sprawiają, że kontrole skarbowe wchodzą w nową fazę. Krajowa Administracja Skarbowa definitywnie odchodzi od masowych, losowych kontroli na rzecz precyzyjnego typowania podmiotów o podwyższonym ryzyku podatkowym. Dla przedsiębiorców oznacza to mniej „przypadkowych” kontroli, ale jednocześnie znacznie większe ryzyko dotkliwych konsekwencji w przypadku wszczęcia postępowania.
Mniej kontroli, większa skuteczność
Dane za 2025 rok jednoznacznie pokazują zmianę filozofii działania fiskusa. Łączna wartość ustaleń z kontroli wzrosła o 29,1%, osiągając 19,05 mld zł, mimo że liczba klasycznych kontroli podatkowych spadła o 11,3%.
Najważniejsze trendy w działaniach organów skarbowych to:
→ Analityka danych zamiast intuicji – zaawansowane narzędzia IT pozwalają szybko identyfikować nieprawidłowości na podstawie danych raportowych.
→ Rosnąca rola czynności sprawdzających – ta najmniej sformalizowana forma weryfikacji przyniosła w 2025 r. ponad 2,4 mld zł ustaleń (wzrost o blisko 28%).
→ Wysoka efektywność kontroli celno-skarbowych – mimo spadku ich liczby o ponad 27%, wartość ustaleń wzrosła aż o 46,4%, a niemal 99% postępowań zakończyło się stwierdzeniem nieprawidłowości.
Pełna transparentność dzięki KSeF i JPK-CIT
Kluczowym fundamentem nowego modelu kontroli jest cyfryzacja. Od 1 lutego 2026 r. obowiązuje Krajowy System e-Faktur (KSeF), który zapewnia administracji skarbowej dostęp do faktur niemal w czasie rzeczywistym. Równolegle wdrażany JPK-CIT umożliwia szybkie wykrywanie nieprawidłowości w zakresie kosztów podatkowych, amortyzacji czy rozliczeń wewnątrzgrupowych.
W praktyce oznacza to, że spójność i jakość danych raportowych stały się kluczowym warunkiem ograniczenia ryzyka podatkowego.
Obszary pod szczególnym nadzorem fiskusa
Administracja skarbowa koncentruje swoje działania zwłaszcza na:
→ „Pustych fakturach” – w 2025 r. ujawniono ich 376,8 tys. o łącznej wartości przekraczającej 10,9 mld zł.
→ Branżach podwyższonego ryzyka – w szczególności budownictwie, gastronomii, e-commerce oraz branży beauty, objętej obniżoną stawką VAT.
→ Usługach niematerialnych – organy coraz bardziej rygorystycznie badają dowody faktycznego wykonania usług, eliminując faktury nieodzwierciedlające rzeczywistych transakcji.
Audyt podatkowy jako element zarządzania ryzykiem
W warunkach niemal pełnej transparentności danych audyt podatkowy przestaje być działaniem reaktywnym, a staje się kluczowym narzędziem zarządzania ryzykiem podatkowym i finansowym.
Regularnie przeprowadzany audyt pozwala:
→ działać prewencyjnie – identyfikować i korygować błędy przed zainteresowaniem organów, ograniczając ryzyko sankcji,
→ usprawniać procesy – wykrywać nieefektywności w systemach księgowych i raportowych, które mogą prowadzić do błędów w KSeF i JPK,
→ chronić kadrę zarządzającą – dokumentować dochowanie należytej staranności w nadzorze nad rozliczeniami podatkowymi.
Wnioski dla biznesu
Strategia KAS oparta na automatyzacji, analizie danych i selektywności wymusza na przedsiębiorcach przejście na model ciągłej zgodności podatkowej (tax compliance). W tym kontekście audyt podatkowy nie jest już kosztem, lecz strategiczną inwestycją w bezpieczeństwo, stabilność finansową i odporność organizacji na coraz bardziej zaawansowane działania kontrolne.
Więcej: Kontrola skarbowa: jak zmienia się strategia i co to oznacza dla przedsiębiorców?
Audyty podatkowe w dobie cyfrowej transparentności i zmienionej strategii KAS
Autorki:
Małgorzata Samborska ,Partner, Doradca podatkowy Grant Thornton, Malgorzata.Samborska@pl.gt.com, +48 661 538 580
Katarzyna Ciesielska, Partner, Doradca podatkowy Grant Thornton, Katarzyna.Ciesielska@pl.gt.com, +48 601 723 540
Grant Thornton to jedna z wiodących organizacji audytorsko-doradczych na świecie. W Polsce działamy od 1993 roku. Zatrudniamy zespół ponad 1000 osób, posiadamy biura w 7 kluczowych aglomeracjach, a rocznie obsługujemy ponad 2,4 tys. Klientów. Na świecie jesteśmy obecni w 147 krajach i zatrudniamy ponad 68 tys. pracowników, a historia firmy sięga 1904 roku.
