23 października w Warszawie odbyło się XVII posiedzenie Komitetu Monitorującego Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS). Głównymi tematami obrad były planowane zmiany w programie, tempo jego wdrażania oraz dotychczasowe i oczekiwane efekty inwestycji.
Istotnym punktem spotkania było omówienie propozycji zmian wynikających z wejścia w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 18 września 2025 r., które – w odpowiedzi na nowe wyzwania geopolityczne – umożliwia państwom członkowskim wystąpienie do Komisji Europejskiej o modyfikację programów w ramach przeglądu śródokresowego i rozszerzenie obszarów interwencji funduszy.
W ramach planowanych zmian w programie FEnIKS Polska zamierza skorzystać z celów szczegółowych obejmujących:
-
rozbudowę połączeń energetycznych oraz infrastruktury przesyłowej, dystrybucyjnej, magazynowej i pomocniczej, w tym ochronę krytycznej infrastruktury energetycznej i rozwój infrastruktury ładowania;
-
rozwój odpornej infrastruktury obronnej, ze szczególnym uwzględnieniem infrastruktury podwójnego zastosowania (dual-use), mobilności wojskowej i zwiększania gotowości cywilnej.
Modernizacja sieci transportowych dostosowanych do wymogów wojskowych ma jednocześnie przynieść korzyści dla mobilności cywilnej, spójności gospodarczej i zdolności reagowania kryzysowego. Z kolei wsparcie infrastruktury energetycznej ma usprawnić funkcjonowanie systemów przesyłowych państw UE, umożliwiając efektywne wytwarzanie, przesył, dystrybucję i magazynowanie energii.
Planowane jest również rozszerzenie zakresu inwestycji o infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie podmiotów ochrony zdrowia, aby zapewnić ciągłość świadczeń w sytuacjach kryzysowych, także w warunkach konfliktu zbrojnego, oraz przygotować sektor do funkcjonowania w formule dual-use. Głosowanie nad zmianami programu zaplanowano na kolejne posiedzenie Komitetu Monitorującego 7 listopada.
Postęp we wdrażaniu programu FEnIKS
Do tej pory:
-
ogłoszono 140 naborów o łącznej wartości 91,6 mld zł,
-
złożono 1822 wnioski o dofinansowanie,
-
podpisano umowy dla 656 projektów o wartości dofinansowania z UE ponad 55 mld zł.
Planowane efekty realizowanych projektów (na podstawie podpisanych umów):
-
295,8 km sieci kanalizacyjnych i 229,5 km sieci wodociągowych,
-
45,1 ha zielonej infrastruktury i 104,8 tys. ha siedlisk,
-
760,4 km gazociągów,
-
119,3 tys. budynków mieszkalnych poddanych kompleksowej termomodernizacji,
-
1,27 tys. MW dodatkowej mocy z OZE,
-
157,7 km linii tramwajowych i metra oraz 657,1 km linii kolejowych,
-
98 zmodernizowanych stacji i dworców kolejowych,
-
443 km dróg,
-
106 obiektów kulturalnych i turystycznych, które odwiedzi dodatkowo 2,76 mln osób,
-
wsparcie dla 2,3 tys. podmiotów leczniczych, w tym 320 placówek psychiatrycznych oraz 100 Centrów Zdrowia Psychicznego.
Inne tematy poruszone podczas posiedzenia
Członkowie Komitetu omówili także kwestie rozliczania dotacji celowych, propozycje uproszczeń w pomocy publicznej (GBER) w kontekście ochrony środowiska – przedstawione przez Konfederację Lewiatan – oraz bariery w aplikowaniu o środki na modernizację sieci ciepłowniczych, wraz z rekomendacjami sektora zaprezentowanymi przez Polskie Towarzystwo Energetyki Cieplnej i Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie.
