Rok 2026 przyniesie jakościową zmianę w relacjach podatników z administracją skarbową. Wprowadzenie obowiązkowego KSeF oraz JPK CIT nie oznacza wyłącznie cyfryzacji raportowania – to fundamentalna zmiana modelu kontroli podatkowej, opartej na stałym, ustrukturyzowanym dostępie do danych finansowych i podatkowych spółek. Z perspektywy doradztwa podatkowego kluczowe jest jedno: organy podatkowe nie będą już analizować wyłącznie skutków rozliczeń, lecz sam proces podejmowania decyzji podatkowych.
KSeF – bieżący wgląd w obrót gospodarczy
KSeF zapewni administracji skarbowej natychmiastowy dostęp do pełnego obiegu faktur – sprzedażowych i zakupowych. Oznacza to, że już na poziomie danych źródłowych widoczna będzie:
- struktura transakcji,
- charakter relacji z kontrahentami, w tym podmiotami powiązanymi,
- sposób kwalifikacji i opisu zdarzeń gospodarczych.
W praktyce wiele kwestii, które dotychczas były przedmiotem czynności sprawdzających lub kontroli podatkowych, stanie się elementem bieżącej analityki danych po stronie organów.
JPK CIT – przejrzystość podatku dochodowego bez precedensu
JPK CIT znacząco poszerzy zakres informacji przekazywanych fiskusowi w obszarze CIT. Dane, które dotychczas funkcjonowały w wewnętrznych ewidencjach podatników, będą raportowane cyklicznie i w sposób ustrukturyzowany, w tym m.in.:
- szczegółowa kwalifikacja kosztów i przychodów,
- transakcje z podmiotami powiązanymi (z identyfikacją kontrahenta),
- rozliczenia z zagranicą istotne dla WHT,
- dane dotyczące amortyzacji, rezerw, odpisów oraz ulg podatkowych,
- informacje o nieruchomościach i ich wartości.
Z punktu widzenia organów podatkowych CIT stanie się obszarem ciągłej analizy, a nie reaktywnej kontroli.
Nowy standard kontroli: WHT, TP i podatek od nieruchomości
Dane z JPK CIT umożliwią znacznie bardziej precyzyjne typowanie ryzyk, w szczególności w zakresie:
- podatku u źródła (WHT) – pełna identyfikacja płatności zagranicznych pozwoli na szybkie porównywanie danych z deklaracjami WHT i wyłanianie podmiotów do kontroli,
- cen transferowych – połączenie danych z JPK CIT i KSeF umożliwi weryfikację transakcji z podmiotami powiązanymi, spójności z dokumentacją TP, a w dalszej perspektywie także tworzenie analiz porównawczych,
- podatku od nieruchomości – korelacja danych o środkach trwałych i ich klasyfikacji z rozliczeniami lokalnymi zwiększy skuteczność kontroli prowadzonych przez samorządy.
Należyta staranność jako obowiązek zarządczy
W realiach pełnej transparentności podatkowej należyta staranność przestaje być wyłącznie domeną działów księgowych czy podatkowych. Coraz częściej będzie oceniana także na poziomie zarządczym.
Organy podatkowe mogą oczekiwać, że spółka:
- posiada formalne procedury podatkowe,
- dokumentuje proces podejmowania kluczowych decyzji podatkowych,
- zapewnia skuteczny nadzór i kontrolę wewnętrzną,
- gwarantuje właściwy przepływ informacji pomiędzy finansami, podatkami a zarządem.
Brak takich ram znacząco utrudnia wykazanie należytego nadzoru i może generować ryzyka odpowiedzialności – zarówno podatkowej, jak i korporacyjnej.
Procesy podatkowe jako element strategii compliance
KSeF i JPK CIT włączają podatki w centralny obszar zarządzania ryzykiem i compliance. Oznacza to, że efektywne i powtarzalne procesy podatkowe stają się obowiązkiem strategicznym, a nie jedynie operacyjnym.
Spółki, które odpowiednio wcześnie zadbają o:
- jasno zdefiniowane procesy,
- spójną politykę podatkową,
- czytelne ścieżki decyzyjne i akceptacyjne,
- właściwe kompetencje zespołów,
będą w stanie funkcjonować w nowym modelu transparentności bez istotnego wzrostu ryzyka podatkowego.
Więcej: KSeF checklista – sprawdź gotowość Twojej firmy na start systemu
Autor: Łukasz Michnik, Doradca Podatkowy, Partner, Bieżące Doradztwo Podatkowe, Grant Thornton
Kontakt: +48 22 205 4800, kontakt@pl.gt.com
Grant Thornton to jedna z wiodących organizacji audytorsko-doradczych na świecie. W Polsce działamy od 1993 roku. Zatrudniamy zespół ponad 1000 osób, posiadamy biura w 7 kluczowych aglomeracjach, a rocznie obsługujemy ponad 2,4 tys. Klientów. Na świecie jesteśmy obecni w 147 krajach i zatrudniamy ponad 68 tys. pracowników, a historia firmy sięga 1904 roku.
