Mijający rok 2025 był znaczący dla rozwoju fundacji rodzinnych. Z jednej strony zauważalna była ich rosnąca popularność – dowodzą tego dane dotyczące ilości wniosków wpływających do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim. Z drugiej strony pojawiły się wyzwania: zawetowana przez prezydenta próba nowelizacji ustawy o CIT oraz wydłużający się do średnio 14 miesięcy okres oczekiwania na rejestrację.

Paraliż w rejestracji: 14 miesięcy oczekiwania na wpis

Mimo rosnącej popularności fundacji, proces ich formalnego powołania do życia stał się wyzwaniem logistycznym. Średni czas oczekiwania na rejestrację wynosi obecnie aż 14 miesięcy.

Dlaczego trwa to tak długo?

• Brak elektronizacji: Rejestr fundacji nie jest zsynchronizowany z systemem KRS. Wszelkie czynności (notarialne nabycie nieruchomości, umowy z bankami) wymagają posługiwania się wypisami w obrocie, co znacząco opóźnia czynności.
• Wąskie gardło w Piotrkowie Trybunalskim: Wszystkie polskie fundacje obsługuje jeden Sąd Okręgowy. Sprawy rozpoznaje jeden wydział cywilny, biorąc pod uwagę ilość napływających wniosków, zasoby kadrowe są mniejsze niż zapotrzebowanie.

Promyk nadziei – projekt nowelizacji rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie rejestru fundacji rodzinnych z 25 listopada 2025 r.:

Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało projekt nowelizacji rozporządzenia, który zakłada prezentowanie treści rejestru na stronie internetowej sądu (przez BOI), a w przyszłości – możliwość pobierania odpisów i zaświadczeń online. Projekt jest obecnie w konsultacjach, co daje nadzieję na usprawnienie procedur w 2026 roku.

Chcesz poukładać temat fundacji rodzinnej krok po kroku i uniknąć typowych błędów przy strukturze, beneficjentach, wypłatach oraz podatkach? Pobierz nasz bezpłatny ebook „Fundacja Rodzinna. Poradnik dla przedsiębiorców” – praktyczny przewodnik dla osób planujących fundację i tych, którzy już ją mają.

Wybrane interpretacje i orzeczenia 2025 r.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał ponad 200 indywidualnych interpretacji podatkowych dotyczących fundacji rodzinnych. Wiele z nich sprzyja wnioskodawcom. Zauważalnym wyjątkiem jest najem krótkoterminowy oraz przystępowanie do transparentnych podatkowo spółek zagranicznych – tu KIS zajmował niekorzystne stanowiska. Pojawiło się ponad 50 orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, w większości uchylających stanowiska organów. NSA nie rozstrzygnął merytorycznie żadnego sporu.

Sądy uznały za kluczowy dla sprawy art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o fundacji rodzinnej (u.f.r.) pozwala fundacji na przystępowanie do spółek handlowych oraz „podmiotów o podobnym charakterze” mających siedzibę za granicą.

Organy trzymają się restrykcyjnej wykładni, sprzecznej z orzecznictwem, wskazując, że „podobieństwo” musi obejmować status podatnika CIT, co wykluczałoby spółki transparentne (gdzie podatek płacą wspólnicy, a nie spółka).

Sprzedaż nieruchomości a cel „wyłączny”

W interpretacjach podatkowych, zauważalna była tendencja fiskusa, sugerująca, że niemal każda transakcja fundacji rodzinnej polegająca na „kup i sprzedaj” nieruchomość, jest traktowana jako wyjście poza jej dozwoloną działalność.

Za przełomowy można uznać w tym zakresie wyrok WSA w Rzeszowie (I SA/Rz 172/25) z maja 2025 r., dotyczący opodatkowania inwestycji przez fundacje rodzinne w nieruchomości.

Sąd w orzeczeniu wskazał na istotne rozróżnienie językowe: jeśli fundacja kupuje nieruchomość z zamiarem najmu, a jej sprzedaż jest jedynie celem przyszłym (docelowym), wówczas nie można jej zarzucić działania „wyłącznie w celu zbycia”. Opodatkowaniu będą podlegać wyłącznie działania o charakterze czysto spekulacyjnym, gdzie wyłącznym celem zakupu jest natychmiastowa odsprzedaż.

Sedno rozróżnienia:

• jeżeli fundacja kupuje nieruchomość wyłącznie w celu natychmiastowego zbycia — rośnie ryzyko, że to działalność spekulacyjna,
• jeżeli fundacja kupuje nieruchomość w celu wynajmu, a sprzedaż może być dopiero przyszłym wariantem — nie można twierdzić, że działała „wyłącznie w celu zbycia”.

Sądy coraz częściej dostrzegają, że zbyt wąska interpretacja przepisów uniemożliwiłaby fundacjom elastyczne zarządzanie majątkiem.

Świadczenia wypłacane beneficjentom fundacji rodzinnej – zakres zwolnienia z PIT i praktyka organów

Co do zasady świadczenia wypłacane przez fundację rodzinną na rzecz beneficjentów będących osobami najbliższymi fundatora korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Praktyka interpretacyjna pokazuje jednak, że zastosowanie tego zwolnienia nie zawsze ma charakter automatyczny.

W szczególności spory z organami podatkowymi pojawiają się w sytuacjach, w których:

• konieczne jest precyzyjne ustalenie relacji rodzinnych pomiędzy beneficjentem a fundatorem (przynależność do zerowej, I lub II grupy podatkowej),
• relacje te ulegają zróżnicowaniu w ramach jednej struktury fundacji rodzinnej (np. w rodzinach patchworkowych lub przy wielości fundatorów).

Organy podatkowe konsekwentnie podkreślają, że dla zastosowania zwolnienia kluczowe znaczenie ma aktualny status beneficjenta wynikający z relacji rodzinnych istniejących w chwili uzyskania świadczenia.

– fundacja rodzinna w strukturze rodziny patchworkowej (Interpretacja z dnia 11 sierpnia 2025 r. 0112-KDIL2-1.4011.599.2025.2.MKA)

Organ uznał, że gdy fundatorami są małżonkowie, a jedno z dzieci pochodzi z poprzedniego małżeństwa, to świadczenia na rzecz dzieci tego dziecka (wnucząt pasierba fundatora) nie będą w całości zwolnione z PIT, bo należą do II grupy podatkowej (dzieci pasierba), a nie do tzw. zerowej grupy podatkowej.

Istotną konkluzją interpretacji jest jednoznaczne wskazanie, że dla zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy o PIT decydujące znaczenie ma to, czy w chwili otrzymania świadczenia dany beneficjent należy do kręgu osób objętych zerową grupą podatkową.

– świadczenia na rzecz rodziny małżonka fundatora (teściowie a „rodzina małżonka”) Interpretacja z 18 października 2024 r. 0113-KDIPT2-3.4011.515.2024.2.SJ

W tej interpretacji Dyrektor KIS odniósł się do opodatkowania świadczeń wypłacanych na rzecz rodziców oraz rodzeństwa jednego z fundatorów. Podkreślono, że świadczenia dla rodziców i rodzeństwa jednego z fundatorów nie korzystają ze zwolnienia w takim samym zakresie: teściowie to I grupa, rodzeństwo małżonka to II grupa.

Również w tym przypadku organ wyraźnie zaakcentował, że relacje rodzinne determinujące zakres zwolnienia powinny być ustalane według stanu istniejącego w chwili uzyskania przychodu przez beneficjenta.

Wielość fundatorów i ustalanie proporcji wniesionego mienia – korzystna zmiana podejścia KIS

Istotnym zagadnieniem wpływającym na zakres zwolnienia z PIT jest sposób ustalania proporcji wniesionego mienia w sytuacji, gdy fundacja rodzinna została założona przez więcej niż jednego fundatora.

Początkowo Dyrektor KIS prezentował stanowisko restrykcyjne, czego przykładem była interpretacja z 14 maja 2024 r. 0112-KDIL2-1.4011.114.2024.2.JK, w której proporcje mienia analizowane były odrębnie dla każdego fundatora.

Stanowisko to zostało jednak zmienione z urzędu już 25 czerwca 2024 r. (0112-KDIL2-1.4011.113.2024.3.JK.)

Po uwzględnieniu argumentacji wnioskodawców (fundatorów – małżonków) organ dopuścił możliwość sumowania proporcji wartości mienia wniesionego przez małżonków, co w praktyce pozwala traktować wniesione mienie jako wniesione w 100% i korzystać w pełnym zakresie ze zwolnienia przy wypłacie świadczeń.

Takie podejście zostało następnie potwierdzone w kolejnych interpretacjach indywidualnych, m.in.:

• 11 sierpnia 2025 r.: 0112-KDIL2-1.4011.597.2025.2.DJ

I bardzo ważna interpretacja „końcówki roku”:

• 22 grudnia 2025 r.: 0113-KDIPT2-3.4011.786.2025.4.JŚ
  Wskazano, że świadczenia na rzecz fundatora i beneficjenta będącego osobą bliską są zwolnione z PIT, jeżeli wartość świadczeń odpowiada sumie proporcji mienia wniesionego przez fundatora i osoby bliskie — w oparciu o art. 21 ust. 1 pkt 157 oraz ust. 49 PIT.

Wniosek praktyczny: W przypadku fundacji rodzinnych z wielością fundatorów – w szczególności małżonków – obecna linia interpretacyjna zapewnia zdecydowanie większą przewidywalność w zakresie opodatkowania świadczeń. Nadal jednak kluczowe znaczenie ma prawidłowe udokumentowanie wkładów do fundacji oraz ustalenie proporcji wniesionego mienia już na etapie jej tworzenia i dalszego funkcjonowania.

---

Zawetowana próba nowelizacji CIT: co miało się zmienić i dlaczego temat wróci

Projekt MF z 29 sierpnia 2025 r. zakładał m.in.:

• wyłączenie ze zwolnienia CIT dochodów z najmu komercyjnego i krótkoterminowego,
• wprowadzenie 36-miesięcznego lock-up dla sprzedaży aktywów (19% CIT przy wcześniejszym zbyciu),
• objęcie fundacji reżimem CFC,
• doprecyzowanie zasad opodatkowania przy udziale w zagranicznej spółce transparentnej,
• rozszerzenie przesłanek „ukrytych zysków”.

Nowelizacja została zawetowana, ale sam katalog pokazuje, gdzie ustawodawca widzi pole do „uszczelnienia”. Jednocześnie trudno odmówić racji tezie, że przypadki wykorzystywania fundacji wyłącznie jako wehikułu transakcyjnego powinny być ograniczane — kluczowe jest jednak, aby nie zrobić tego kosztem standardowych struktur sukcesyjnych firm rodzinnych.

Wnioski i rekomendacje dla fundatorów na 2026 rok

Fundacja rodzinna nadal jest atrakcyjna — ale rośnie znaczenie „compliance”

2025 r. pokazuje, że model działa i jest broniony przez sądy, ale konstrukcja „na skróty” zwiększa ryzyko (zwłaszcza w obszarach: najem, nieruchomości, inwestycje zagraniczne).

Jeśli planujesz założenie fundacji rodzinnej albo chcesz uporządkować jej bieżące funkcjonowanie po 2025 r., warto zrobić to tak, by ograniczyć ryzyka podatkowe i organizacyjne. Pomagamy zaprojektować fundację (statut, beneficjenci, zasady wypłat), przygotować dokumentację i przeprowadzić proces rejestracji, a także zabezpieczyć kluczowe obszary: najem, nieruchomości, inwestycje zagraniczne i compliance.

Najem krótkoterminowy – coraz lepsza pozycja podatników, ale uważaj na „usługi”

Orzecznictwo sądów, potwierdza, że najem krótkoterimnowy mieści się w katlaogu działalności dozwolonej, dając fundatorom realne argumenty w sporach z fiskusem.  Jednocześnie zapowiedzi Ministerstwa Finansów oraz treść zawetowanego projektu nowelizacji wskazują, że obszar ten pozostaje przedmiotem zainteresowania ustawodawcy. W praktyce oznacza to konieczność ostrożnego projektowania modeli najmu i unikania rozwiązań zbliżonych do działalności hotelarskiej.

Beneficjenci i zwolnienie PIT – planuj relacje rodzinne i moment wypłat

Interpretacje 0112-KDIL2-1.4011.599.2025.2.MKA i 0113-KDIPT2-3.4011.515.2024.2.SJ pokazują, że „rodzina” w rozumieniu podatkowym bywa węższa niż intuicyjnie. W strukturach patchworkowych warto planować wypłaty i status beneficjentów z wyprzedzeniem.

Wielu fundatorów – korzystna linia KIS w proporcjach, ale dokumentacja to podstawa

Ugruntowanie się korzystnego podejścia KIS do sumowania proporcji mienia wniesionego przez fundatorów pozostających w najbliższych relacjach rodzinnych istotnie zwiększa przewidywalność podatkową. Warunkiem skorzystania z tej linii pozostaje jednak rzetelne udokumentowanie wkładów do fundacji oraz jasno określone proporcje mienia – już na etapie jej tworzenia.

Nieruchomości – argumenty po stronie fundacji, jeśli inwestycja ma sens gospodarczy

Wyrok WSA w Rzeszowie (I SA/Rz 172/25) potwierdza, że fundacja rodzinna może prowadzić racjonalną działalność inwestycyjną w zakresie nieruchomości, o ile nie ma ona charakteru czysto spekulacyjnego. W 2026 r. kluczowe znaczenie będzie miało wykazanie, że nabycie nieruchomości służy długoterminowemu zarządzaniu majątkiem (np. najem), a ewentualna sprzedaż nie stanowi wyłącznego celu działania fundacji.

FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania

Ile trwa rejestracja fundacji rodzinnej?
W 2025 r. średni czas oczekiwania na wpis wynosił ok. 14 miesięcy. Powody to m.in. brak pełnej elektronizacji rejestru (brak synchronizacji z KRS) oraz koncentracja spraw w jednym sądzie – Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim.

Czy najem krótkoterminowy w fundacji rodzinnej jest dozwolony?
Sądy administracyjne (WSA) prezentowały korzystne podejście: uznawały, że najem krótkoterminowy nadal może mieścić się w pojęciu „najmu” dopuszczonego w ustawie o fundacji rodzinnej. Jednocześnie organy podatkowe często traktowały go jako działalność operacyjną (z ryzykiem 25% CIT).

Czy fundacja rodzinna może inwestować w zagraniczne spółki transparentne podatkowo?
W orzecznictwie WSA pojawiły się korzystne wyroki potwierdzające, że fundacja może korzystać ze zwolnienia CIT także przy takich strukturach, a ocena spółki jako „handlowej” nie musi zależeć od tego, czy sama jest podatnikiem CIT. Jednocześnie organy podatkowe prezentowały w tym zakresie restrykcyjne stanowisko.

Kiedy sprzedaż nieruchomości przez fundację może być uznana za ryzykowną podatkowo?
Ryzyko rośnie, gdy zakup nieruchomości ma charakter „kup i sprzedaj” i można go ocenić jako działanie wyłącznie w celu szybkiego zbycia (spekulacja). Mniejsze ryzyko jest wtedy, gdy nieruchomość została kupiona z realnym celem gospodarczym (np. długoterminowy najem), a sprzedaż to ewentualny wariant w przyszłości.

Czy świadczenia z fundacji rodzinnej dla beneficjentów zawsze są zwolnione z PIT?
Nie zawsze. Zwolnienie co do zasady dotyczy osób najbliższych fundatora, ale praktyka interpretacyjna pokazuje, że kluczowe jest prawidłowe ustalenie relacji rodzinnej (grupy podatkowe) i statusu beneficjenta w chwili wypłaty.

Czy przy kilku fundatorach można „sumować proporcje” mienia dla zwolnienia PIT?
Tak – w 2024 r. nastąpiła korzystna zmiana podejścia, a w 2025 r. została ona potwierdzana w kolejnych interpretacjach (w tym „końcówką roku”). W praktyce oznacza to większą przewidywalność, ale pod warunkiem dobrej dokumentacji wkładów i proporcji.

Autorka: Melania Skalik, prawnik, Business Development Associate w kancelarii Staniek&Partners.

Kontakt: +48 512 986 313, melania.skalik@staniekandpartners.com

Absolwentka trzech kierunków studiów – prawa, administracji i ekonomii – na Uniwersytecie Wrocławskim. Doktorantka nauk prawnych tej samej uczelni, gdzie przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą fundacjom rodzinnym. Wykładowczyni na studiach podyplomowych Uniwersytetu Ekonomicznego.
Wszechstronne wykształcenie pozwala jej łączyć wiedzę z różnych dziedzin prawa i efektywnie wykorzystywać ją w codziennej pracy. Doświadczenie zdobywała w sądzie rejonowym oraz w dużych wrocławskich kancelariach – podatkowych i prawnych. Jest autorką publikacji poświęconych międzynarodowym standardom ochrony praw człowieka, ochronie praw zwierząt oraz finansowaniu związków sportowych. Na co dzień wspiera przedsiębiorców, w szczególności w obszarze działalności fundacji rodzinnych, prawa korporacyjnego, prawa pracy i prawa administracyjnego.